Home Nieuws Nieuws 2019 Is dubbele controle nodig bij opiaten?

Medicatieveiligheid

Is dubbele controle nodig bij opiaten? // 24/05/2019

Over opiaten is vaak veel verwarring: moeten opiaten wel of niet dubbel worden gecontroleerd? En hoe zit het met opslag en beheer? Antoinette Bolscher, expert medicatieveiligheid van Zorg voor Beter legt het uit.

Dubbele controle

Dubbele controle is aan de orde bij losse (niet in medicatiezakjes voorverpakte), risicovolle medicatie waarbij de zorgaanbieder en apotheker in de eigen situatie hebben afgesproken dát dubbele controle nodig is. 
Welke losse medicatie risicovol is, staat op de landelijke lijst dubbel controleren-medicatie (pdf). Deze lijst is bedoeld als uitgangspunt voor het overleg tussen zorgaanbieder en apotheker. Zij spreken samen af welke medicatie dubbel gecontroleerd moet worden binnen de organisatie. Op de 'dubbel controleren-lijst' staat medicatie met een nauwe therapeutische bandbreedte (bijvoorbeeld bloedverdunners), insuline, en oncolytica. 

De organisatie beslist: wel of niet dubbele controle

Opiaten staan niet op deze lijst. Opiaten hoeven in beginsel dus niet dubbel gecontroleerd te worden. Maar: een organisatie kán afspreken om opiaten wél dubbel te controleren. Zo’n afspraak wordt regelmatig gemaakt binnen een organisatie omdat dubbele controle kan helpen om misbruik van opiaten te voorkomen (bijvoorbeeld diefstal door medewerkers voor eigen gebruik).  

Bij baxterzakjes GEEN dubbele controle

En als opiaten in baxterzakjes (medicatiezakjes) zitten? Medicatie in baxterzakjes hoeft niet dubbel gecontroleerd te worden. Bij opiaten in baxterzakjes is dus ook geen dubbele controle nodig.

Opslag en beheer van opiaten

Een risico van opiaten is dat medewerkers misbruik maken van opiaten. Dat risico speelt vooral als eenverpleeghuis of woonzorgcentrum het medicatiebeheer heeft overgenomen van de cliënt en de organisatie een ‘voorraad’ opiaten heeft van meerdere cliënten.

Praktijkvragen

Antoinette Bolscher, expert van het thema Medicatieveiligheid, geeft antwoord op vragen uit de praktijk over medicatieveiligheid. Het afgelopen jaar heeft ze meer dan 200 vragen beantwoord! Lees de vragen en antwoorden.

- Vragen over dubbele controle
- Vragen over medicatieveiligheid

Het risico is dat medewerkers bijvoorbeeld stiekem opiaten meenemen voor eigen gebruik of verkoop. Die voorraad van opiaten moet dus worden beschermd. Daarmee worden ook de medewerkers zelf beschermd (tegen misbruik en verdenking van misbruik). Het is daarom van belang dat opiaten extra beveiligd worden bewaard en dat er goede regels zijn wie toegang heeft tot de opiaten. Binnen de organisatie moeten daarover goede afspraken worden gemaakt en nageleefd.  

Opiaten in de thuiszorg

In de thuiszorg of als een cliënt zelf medicatie beheert (inclusief opiaten) moet de cliënt er zelf op passen en is hij zelf verantwoordelijk. Er is dan ook niet een grote voorraad. Als er teveel opiaten gebruikt zouden worden (misbruik), zou de apotheek en/of arts, dit kunnen signaleren doordat ze het te vaak moeten voorschrijven en leveren. Als zorgmedewerker / begeleider heb je bij de cliënt wel een algemeen signalerende taak: lukt het met het eigen beheer van medicatie? Of zijn er problemen waardoor je dit wellicht moet overnemen? 

Lees meer over het beheer van opiaten bij het thema Medicatieveiligheid

JOUW REACTIE
Wil je een link invoegen in de tekst? Zet de link tussen vierkante haken: [www.zorgvoorbeter.nl]



Reacties

Antoinette Bolscher 28/5/2019

Beste Annemarie,
In de intramurale zorg is het inderdaad belangrijk om een aparte opiatenregistratie bij te houden; je moet weten hoeveel er op voorraad is, en wie er wat heeft uitgenomen voor wie. Het gaat bij opiatenregistratie met name om het voorkomen van misbruik - dat een medewerker opiaten wegneemt voor eigen gebruik bijvoorbeeld. Een goede registratie is ook voor bescherming van medewerkers zelf en het voorkómen van onderling wantrouwen.
Zie voor meer informatie:
https://www.zorgvoorbeter.nl/medicatieveiligheid/beheer-opiaten-zorg
Antoinette Bolscher
Expert medicatieveiligheid ZorgvoorBeter / ActiZ


Annemarie 28/5/2019

Beste Antionette,

Is het noodzakelijk om een aparte voorraadregistratie voor opiaten bij te houden? D.w.z. een lijst waarop genoteerd wordt als er opiaten binnenkomen, als er opiaten worden uitgereikt en als ze eventueel weer retour gaan? Of is het voldoende om het formulier wat je van de apotheek krijgt bij binnenkomst te bewaren? En natuurlijk de deellijsten te bewaren? Je kunt het dan altijd terugvinden (hoewel het soms even zoeken kan zijn).
Echter, mijns inziens kun je onderstaande voorvallen dan niet registeren/borgen:
- Een ampul kan bijvoorbeeld kapotvallen
- Medicatie kan retour worden gestuurd naar apotheek (bij opiaten gaat dat vaak wel getekend)
- Medicatie kan kwijtraken
- Wanneer je slechts de deellijsten als registratie hebt, kun je er nooit achter komen op welk moment er een fout in de voorraad is geslopen.
Ik hoor graag hoe u er over denkt om lijsten met voorraadregistratie voor opiaten bij te houden.

Met vriendelijke groet,
Annemarie
Beleidsmedewerker kwaliteit & veiligheid


Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Gratis nieuwsbrief

Meld je aan voor de gratis wekelijkse nieuwsbrief.

Bekijk nieuwsbrieven

Meer over Medicatieveiligheid
Zorg voor Beter gebruikt cookies om het gebruik van de website te analyseren en het gebruiksgemak te verbeteren.
Ik ga akkoord met het plaatsen van cookies (inclusief tracking cookies).
Niet akkoord en lees meer